Pieter Cox aan het woord – Drents Symfonie Orkest

Nu het afscheid van onze dirigent Pieter Cox nadert, laten we hem hier nog één keer uitgebreid aan het woord:

In “The Music Makers” komt alles samen

Met het imposante stuk “The Music Makers” van de Engelse componist Edward Elgar nemen het Drents Symfonie Orkest en dirigent Pieter Cox begin 2026 afscheid van elkaar. Het werk, waarin het Toonkunstkoor Roermond een belangrijke rol speelt, wordt twee keer uitgevoerd: een keer in Roermond en een keer in Meppel. Een terugblik op 15 jaar dirigeren bij het DSO.

De meest voor de hand liggende vraag is misschien wel: Hoe komt een dirigent uit Eindhoven bij een orkest in Beilen terecht? Pieter Cox: “Ik wilde heel graag nóg een symfonieorkest gaan dirigeren en was actief op zoek naar kansen. De afstand Eindhoven/Beilen was natuurlijk niet direct ideaal, maar ik wilde vooral eerst weten wat voor orkest het DSO was. Ik kon immers altijd nog nee zeggen.” In 2011 werd auditie gedaan. Zowel orkestleden als Pieter waren enthousiast. En de lange reis is uiteindelijk nooit een probleem gebleken.

Wat troffen we bij elkaar?
Pieter trof in Beilen een heel behoorlijk amateurorkest waarin veel muzikale traditie zat: het orkest wist wel raad met stukken als een symfonie of een ouverture. Een orkest waarin een sociale sfeer heerste, was het. Maar ook een orkest dat wat wilde bereiken. “En dat wilde ik ook”, zegt Pieter, “dus samen gingen we uitdagingen aan, we namen de werken en de uitvoering ervan heel serieus. We maakten moeilijke noten echt niet makkelijker.” En wat voor dirigent trof het DSO? “Een dirigent met al de nodige ervaring. En een dirigent die enthousiast was, die mensen respecteerde en in hun waarde liet. Ik hoefde niet te groeien over de rug van een ander.”

Strak pak
Heeft Pieter in die 15 jaar een stempel gedrukt op het orkest? “Misschien wel. Ik heb het repertoire, samen met de Programma Advies Commissie, altijd afgestemd op het kunnen van het orkest. En ik heb het orkest kennis laten maken met het lichtere repertoire, de muziek van Lehar, Strauss en Kalman, met hun walsen, polka’s en mazurka’s. Dat was in eerste instantie niet gemakkelijk voor het orkest, dat best in het strakke pak van de Weense Klassieken zat. Terwijl dat lichtere repertoire juist met veel meer vrijheid gespeeld mag worden.” En met vreugde en liefde, voegt hij even later toe.

Hoogtepunten
Een van de hoogtepunten in de samenwerking met het DSO was voor Pieter het indringende concert in Kamp Westerbork, met een programma samengesteld uit de muziek die door de kampbewoners in Westerbork ooit gespeeld was. Ook de concerten met jong talent op het podium dirigeerde Pieter met veel plezier: “Altijd uitstekende musici en gewoon fijne mensen.” Mooie herinneringen verder aan de meerdaagse buitenlandse reizen wanneer het orkest deelnam aan de festivals die georganiseerd werden door de Europese Federatie van Amateurorkesten. Het DSO trad er op en orkestleden namen individueel deel aan ensembles onder leiding van doorgewinterde dirigenten. Pieter: “Ik heb heel goed gezien hoe de orkestleden daarvan genoten.” Wat vond Pieter zelf belangrijk? “Ach, eigenlijk komen bij “The Music Makers” al die dingen samen: samenwerking met anderen, ergens flink je tanden in kunnen en willen zetten, aandacht voor muziek die in Nederland niet zo bekend is.”

Waarom je “The Music Makers” niet missen mag
Waar deze compositie van Elgar in Engeland regelmatig wordt uitgevoerd, is dit werk in Nederland redelijk onbekend. Waarom moet men echt komen luisteren? Pieter: “Nou, er wordt nogal wat opgedist: een orkest, een koor, een solist. Het is toch heerlijk om zoveel muziek tot je te krijgen?! En Elgar is natuurlijk een van de grootste Engelse componisten. Dus alleen daarom al moet je komen.” Muziek van Elgar betekent romantische muziek met een eigen signatuur: lange melodielijnen tegenover korte signaalachtige stukjes. Interessante muziek waar je goed naar kunt luisteren. Niet missen dus, dit werk, dat dit keer dan ook nog wordt uitgevoerd met “eigen” koor en “eigen” solist. Hoe is dat trouwens, je eigen dochter dirigeren? “Uiteindelijk is het gewoon een zangeres waarmee je techniek en muzikaliteit moet afstemmen,” antwoordt Pieter. “En dan maakt het niet uit of het je kind is. Het moet gewoon goed geregeld. Maar ik ben wel trots hoor, niet persé vanwege deze concerten, maar vooral vanwege de manier waarop zij in Engeland haar pad vormgeeft. Ze gaat als een speer.” (En zelfs daarover kun je je als ouder zorgen maken.)

Dirigeren met je ziel
Wat is er eigenlijk zo leuk aan dirigeren? Die vraag wordt beantwoord met een lach, en dan zegt Pieter: “Dirigeren is het allerleukste dat er bestaat.” Waarom dan? “Omdat je de muzikaliteit in jezelf door tekst en gebaar moet delen met een groep personen”, aldus Pieter. “Als ik dirigeer is het orkest eigenlijk mijn muziekinstrument. En als de muziek dan precies zo klinkt als jij het gedaan zou hebben (en je hébt het zelf gedaan), dan voel ik me even hemels. Bij mij gaat die muziek door mijn lijf naar mijn oren. Ik heb er ziel en gevoel voor nodig, niet alleen mijn hoofd. Ja, uiteindelijk dirigeer ik met mijn ziel.” Welke muziek vindt Pieter zelf het mooist? “Er is door de eeuwen heen zoveel prachtige muziek geschreven, maar voor mij begint het bij Bach en Mozart. Vocale muziek, en dan vooral de solostem, staat bij mij bovenaan.” Eerlijk is eerlijk: Pieter begeleidt liever een zanger dan een cello. “Niet dat een cello geen prachtig instrument is, maar de stem bereikt mijn ziel eerder en emotioneert mij meer.”

Leven ná het DSO
Pieter is nu 67 jaar. Hoe gaat zijn leven er straks uit zien? “Ik heb nog twee bezigheden in de week, en daarvan valt het DSO nu dus af. Het zou kunnen zijn dat ik nog bij een ander symfonieorkest ga dirigeren. Maar voorlopig ga ik niet actief op zoek. Ik kan het heel goed rustig aan doen. Alles hoeft niet direct te worden ingevuld.”

We gaan hem missen, onze dirigent. De dirigent die ons wat losser en vrolijker leerde spelen, die zich in de loop der jaren behoorlijk betrokken heeft gevoeld bij het lief en leed van de orkestleden en die zich op sommige momenten hemels kon voelen. Waarvan akte.